Οι διοικητικές υποθέσεις στην Ιταλία εκδικάζονται σε ειδική ιεραρχία — το Tribunale Amministrativo Regionale (TAR) σε πρώτο βαθμό και το Consiglio di Stato κατ’ έφεση. Τα parametri DM 55/2014 κατανέμουν τις υποθέσεις σε δύο tabelle: Tabella n. 21 (TAR) και Tabella n. 22 (Consiglio di Stato). Κάθε tabella είναι πλουσιότερη δομικά σε σχέση με το αστικό αντίστοιχό της: εκτός από τις τέσσερις τυπικές φάσεις (studio + introduttiva + istruttoria + decisionale), τα parametri περιλαμβάνουν δύο ξεχωριστές ασφαλιστικές φάσεις — fase cautelare collegiale και fase cautelare monocratica — καθώς TAR και Consiglio di Stato συνήθως αποφαίνονται επί επειγόντων μέτρων τόσο από το πλήρες συμβούλιο όσο και από τον μεμονωμένο δικαστή (decreto presidenziale). Το δικαστικό τέλος βάσει art. 13, comma 6-bis DPR 115/2002 διαφέρει δομικά από αυτό της αστικής δίκης: το contributo unificatoΙταλικό ενιαίο δικαστικό τέλος — ενιαία κλιμακωτή επιβάρυνση πληρωτέα στο κράτος κατά την κατάθεση αγωγής, που κλιμακώνεται με την αξία της. Αποτελεί δικαστική δαπάνη χωριστή από την αμοιβή του δικηγόρου (compenso).Γλωσσάρι → είναι κατ’ αποκοπή ανά αντικείμενο, όχι διαβαθμισμένο κατά αξία, με ευρύ εύρος (€300 για πρόσβαση/ιθαγένεια/εκτέλεση· €650 υπολοίπων· €1.800 rito abbreviato· €2.000/€4.000/€6.000 για διαφορές δημοσίων συμβάσεων· €0 για πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες).
Διοικητικό δικαστήριο (TAR)
Η πρωτόδικη διοικητική δικαιοδοσία — προσβολές πράξεων δημόσιας διοίκησης (provvedimenti amministrativi) για λόγους αναρμοδιότητας, παράβασης νόμου, υπέρβασης εξουσίας. Το TAR εδρεύει σε κάθε ιταλική περιφέρεια και εκδικάζει αιτήσεις ακύρωσης, καταδίκης, αναγνώρισης και συμμόρφωσης.
Προσφεύγετε εδώ όταν μια οριστική διοικητική πράξη έχει θίξει έννομο συμφέρον (interesse legittimo) ή υποκειμενικό δικαίωμα που εμπίπτει στη διοικητική δικαιοδοσία. Η προσφυγή ασκείται εντός 60 ημερών από την κοινοποίηση, με αυστηρή διαδικαστική ακολουθία: notifica al ricorrente, deposito, motivi aggiunti όταν η διοίκηση εκδίδει νέες πράξεις, και συχνές αιτήσεις cautelari για αναστολή της προσβαλλόμενης πράξης εκκρεμούσης της κύριας δίκης.
Αμοιβή δικηγόρου — Tabella n. 21 · art. 4, comma 5 DM 55/2014. Εξαφασικό άθροισμα — τέσσερις φάσεις κύριας δίκης και οι δύο ασφαλιστικές φάσεις (collegiale και monocratica), καθεμία με δικά της valori medi κατά scaglione. Η εισαγωγική φάση φέρει τον τροποποιητή art. 4, comma 10-bis +50% για motivi aggiunti / +20% για ricorso incidentale. Ο υπολογιστής επιστρέφει το ακριβές ποσό για το επιλεγμένο σύνολο φάσεων. Δικαστικό τέλος — DPR 115/2002 art. 13, comma 6-bis, lett. e). Κατ’ αποκοπή ποσό €650 (banda residuale «in tutti gli altri casi»). Παραλλαγές ανά αντικείμενο: €300 (πρόσβαση/ιθαγένεια/εκτέλεση), €1.800 (rito abbreviato), €2.000/€4.000/€6.000 (δημόσιες συμβάσεις κατά αξία), €0 (πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες βάσει art. 25 L. 241/1990). Ο υπολογιστής v1 προεπιλέγει €650 residuale· οι παραλλαγές δημοσίων συμβάσεων/rito abbreviato αποτελούν ζητήματα v2.
Συμβούλιο της Επικρατείας (διοικητική έφεση)
Το διοικητικό εφετείο — επανεξέταση αποφάσεων TAR επί νομικών, πραγματικών και διαδικαστικών ζητημάτων, με πλήρη δικαιοδοσία επί της ουσίας (giurisdizione di merito) για τις απαριθμούμενες κατηγορίες. Η διαδικασία αντικατοπτρίζει αυτήν του TAR, με το Consiglio di Stato να συνεδριάζει σε τμήματα πέντε (consiliari) και σε ολομέλεια (Adunanza Plenaria) για αντικρουόμενα νομολογιακά ζητήματα.
Ασκείτε έφεση όταν απόφαση TAR πρόκειται να προσβληθεί εντός της τυπικής προθεσμίας 60 ημερών από κοινοποίηση (90 ημέρες χωρίς κοινοποίηση), ή ως αποκλειστικό διοικητικό δικαστήριο όταν η προσβαλλόμενη πράξη έχει εθνικό εύρος και η επιλογή προσφυγής κατευθύνεται εκεί απευθείας (τα recursi straordinari al Presidente della Repubblica αποτελούν χωριστό, μη δικαστικό κανάλι).
Αμοιβή δικηγόρου — Tabella n. 22 · art. 4, comma 5 DM 55/2014. Εξαφασικό άθροισμα — ίδια δομή με τη Tabella n. 21 (τέσσερις φάσεις κύριας δίκης + δύο ασφαλιστικές φάσεις). Τα valori medi υπερβαίνουν τα αντίστοιχα του TAR, αντανακλώντας ότι η υπόθεση έχει ήδη εκδικαστεί στον πρώτο βαθμό. Δικαστικό τέλος — DPR 115/2002 art. 13, comma 6-bis, lett. e). Κατ’ αποκοπή ποσό €650 (ίδια banda residuale με το TAR). Ο πολλαπλασιαστής art. 13, comma 1-bis για την αστική έφεση (×1,5) δεν εφαρμόζεται στη διοικητική οδό — το comma 1-bis πολλαπλασιάζει τα εύρη του comma 1 της αστικής δίκης, όχι το κατ’ αποκοπή διοικητικό CU του comma 6-bis. Η ποινή doppio contributo βάσει art. 13, comma 1-quater παραμένει μεταγενέστερος κίνδυνος επί ολικώς απορριφθεισών εφέσεων.
Τα ποσά αμοιβής δικηγόρου αποτελούν τιμές αναφοράςΤαριφαρισμένη τιμή που έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα και όχι υποχρεωτικό — ένδειξη για το συνηθισμένο ύψος αμοιβής από το οποίο ο δικηγόρος και ο εντολέας μπορούν ελεύθερα να αποκλίνουν. Κάθε αριθμός που εμφανίζεται στο Tarifo είναι τιμή αναφοράς.Γλωσσάρι → για τη liquidazione giudiziale βάσει DM 55/2014, όχι δεσμευτικό κατώτατο όριοΚατώτατο ταριφαρισμένο όριο κάτω από το οποίο κάποτε το δικαστήριο δεν μπορούσε να κατεβεί. Αρκετές δικαιοδοσίες της ΕΕ εγκατέλειψαν τα υποχρεωτικά κατώτατα όρια μετά από αποφάσεις ΔΕΕ· εκεί οι ίδιες τιμές χρησιμεύουν πλέον μόνο ως τιμές αναφοράς.Γλωσσάρι → στη σύμβαση δικηγόρου-εντολέα (D.L. 1/2012 art. 9; L. 247/2012 art. 13). Εξαίρεση — equo compenso (L. 21 aprile 2023, n. 49): οι parametri λειτουργούν ως δεσμευτικό κατώτατο όριο σε εντολές με τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, μεγάλες επιχειρήσεις και τη δημόσια διοίκηση — η equo compenso ρήτρα εφαρμόζεται αυστηρά σε διοικητικές υποθέσεις κατά της ΔΑ, καθώς η ίδια η ΔΑ είναι το «ισχυρό μέρος» που ενεργοποιεί το καθεστώς. Το contributo unificato amministrativo βάσει DPR 115/2002 art. 13, comma 6-bis είναι φόρος — δεν επιβάλλεται 22% IVA ή 4% CPA στο δικαστικό τέλος· οι αμοιβές δικηγόρου επιβαρύνονται με 22% IVA επιπλέον, καθώς και 15% spese forfettarie και 4% CPA. Βλ. τη σελίδα μεθοδολογίας για τους πλήρεις κανόνες κωδικοποίησης.